Plüton neden artık gezegen olarak kabul edilmiyor?

Plüton önce gezegendi sonra gezegenlikten çıkarıldı ve günümüzde hala tartışılıyor olabilir. Plüton’un gezegen olmamasının detaylı nedenleri nedir?

Bu sorunun en detaylı yanıtı şöyle olacaktır:

Plüton, Neptün’ün yörüngesinin çevresinde başka bir şey olduğunu gösteren bir anomali fark edildiği için keşfedildi. Bölgeyi inceledikleri sırada Clyde Tombaugh Plüton’u keşfetti.

Plüton en başından beri, tuhaftı. Yörüngesi güneş sistemi düzleminde değildi ve zaman zaman Neptün’ün yörüngesinin içine giriyordu. 1970’lerde daha iyi teleskoplara sahip olmaya başlayınca Plüton’un uydusu Charon keşfedildi. Ve bu keşif sayesinde Plüton’un kütlesini daha doğrulukla tahmin etmek mümkün oldu. Kütle beklenenden çok daha küçüktü. Bu nedenle, gökbilimciler orada başka şeyler aramaya başladılar. Ceres zaten biliniyordu, ancak asteroit alanında sıkışmıştı ve bir nevi görmezden gelindi.

1990’ların ortalarında, gökbilimciler dış güneş sisteminde birçok yeni şey keşfetmeye başladılar. Bunlar Ceres gibi gezegen benzeri ve küçüktüler ama Plüton gibi tuhaf yörüngeleri vardı. 2000’lerin ortalarında Eris, Sedna ve Quaoar’ı keşfedildi.

Gökbilimciler artık bir şeyler yapmaları gerektiğini anlamaya başladılar. Açık olmak gerekirse, Pluto daha çok Sedna, Eris (Pluto’dan bile daha büyüktü), Quaoar, Haumea ve Makemake gibi davranıyordu.

Dolayısıyla ya keşfedilen bu yeni şeyler için yeni bir konsept getirmeleri gerekecekti ya da güneş sistemi 17 gezegene sahip olacaktı - Derken Orcus ve Salacia da listeye eklendi. Tam 19 adet keşif…

Böylece gökbilimciler 19 gezegen benzeri şeyi sınıflandırmak için bir gezegenin gerçekte ne olduğunu tartışmaya başladılar - Bu süreçte Ixion ve Varuna ve 2002TC302 listeye katıldı. İşler kontrolden çıkmak üzereydi.

Sonunda Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) bir gezegenin nasıl olmasına dair tanımı üzerinde anlaşmaya vardı:

  • Güneş’in yörüngesinde dönmelidir.
  • Hidrostatik dengeye ulaşmak için yeterli kütleye sahip olmalıdır.
  • Yörüngesinin çevresini temizlemiş olmalı.

Üç kritere de uyanlar gezegenler olacak ve sadece ilk ikisine uyanlar cüce gezegenler veya muhtemelen küçük gezegenler olarak kalacaktı.

Şimdi elimizde dokuz gezegen ve bir düzineden fazla cüce gezegen vardı. Bu kriterlerden sonra aşağıdaki kritik tespit yapıldı:

Biliyorsunuz, Plüton bir gezegenden çok bu cüce gezegenler gibi davranıyor. Ve cüce gezegenlerden biri Plüton’dan bile daha büyük. Yani Eris bir gezegen değilse, o zaman açıkça Plüton da olamaz.

Bu tartışma bir süre sert biçimde sürdü ve sonunda IAU sadece yukarıdaki tanım üzerinde anlaşmakla kalmadı, aynı zamanda Plüton’un üçüncü kriteri karşılamadığı ve dolayısıyla bir cüce gezegen olduğu konusunda da hemfikir oldu. Neptün’ün yörüngesini bile geçen garip bir yörüngeye sahip olduğu ve gerçekten de çevresini temizlediği söylenemez, gerçekten de Plüton buna uymuyordu.